Şirket değeri nasıl belirlenir ve şirket değerleme nasıl hesaplanır öğrenmek için doğru adreste olduğunuzu söyleyebiliriz. Şirket değeri belirlemek için birtakım farklı teknikler uygulanır ve birçok kriter gözden geçirilir. Günümüz dünyasında büyük ölçekteki şirketlerin değerlemesi, bu konu ile ilgili danışmanlık veren şirketler tarafından yapılır. Biz de bu yazımızda bu konu hakkında sizlere bilgi vermeye çalışacağız. 

Tasfiye Değeri Yöntemi

  • Tasfiye değeri, faaliyetin kesin bir şekilde durdurulması durumunda şirketin değeridir.
  • Tasfiye değeri, iradi ya da mecburi bir tasfiye düşünülüp düşünülmediğine göre farklılık göstermektedir. Zira, bu durumlarda tasfiyenin az çok zor şartlarda gerçekleştirilmesi söz konusu. İradi tasfiye, her aktif kalemi için en iyi fiyatın elde edilmesi amacıyla aktif varlıkların makul bir süre zarfında satılmasıdır. Mecburi tasfiyede ise, aktif varlıklar mümkün olduğunca çabuk bir şekilde, çoğunlukla bir seferlik açık artırmada satılmaktadır.

Yeniden Yapma Değeri Yöntemi

  • Kurulu bir tesisin yeni baştan inşa edilebilmesi için yapılacak harcamaların toplamı yeniden yapma değerini verecektir. Diğer bir ifade ile, değerlemeye konu tesisin değerleme tarihinde, bütün özellikleri ile özdeş olduğu bir tesisi elde etmenin maliyetidir.

İşleyen Teşebbüs Değeri Yöntemi

  • İşleyen teşebbüs değeri (going-concern-value), pazar değerinin araştırılmasında kullanılan bir kavramdır. İşletmenin bir bütün olarak devredilmesi halinde bulanacak değer olarak tanımlanır .
  • Sinerji etkisine göre bütünün değeri parçaların değerlerinin toplamından daha fazla olacaktır. Dolayısıyla işleyen teşebbüs değerine göre işletmenin bir bütün olarak değeri onun parçalarının değerleri toplamından daha büyüktür. Bu yöntemde değerin hesaplanmasında işletmenin mevcut kazançlarının yanında gelecekte elde edebileceği potansiyel kazançlarının da dikkate alınması gerekmektedir.
  • Şerefiye dikkate alınarak firma değeri denkliği;
  • İşleyen Teşebbüs Değeri=Net Aktif Toplamı+Şerefiye

İndirgenmiş Nakit Akımları (Net Bugünkü Değer) Yöntemi

İskonto edilmiş nakit akışları yöntemi hesaplanırken şu aşamalar izlenecektir.

  • Varlıkların ve yükümlülüklerin ayrımı yapılır, unsurlar tanımlanır (gelirler, yatırımlar, amortismanlar, vergiler, işletme sermayesi, diğer varlıklardaki artışlar/ azalışlar)   
  • Geçmiş yıllar nakit akımları incelenir
  • Nakit akımlarını etkileyen kalemlerin tahmini yapılır
  • Genel varsayımlar ve çeşitli senaryoların (iyimser, kötümser ve normal) varsayımları belirlenir
  • Nakit akımları tahmin edilir
  • İskonto oranı tahmin edilir
  • Artık değer (residual value) bulunur
  • İndirgenmiş nakit akımları ile kullanılmayan fazla arsa, arazi ve stokların değeri toplanır bu toplamdan borçların bugünkü değeri çıkarılarak firma değerine ulaşılır
  • Sonuçlar analiz edilir.   

Nakit Akımlarının muhasebe hesap kalemleriyle bulunması

  • Şirket Değerleme Nasıl Hesaplanır
  • Vergi ve faiz öncesi kâr (+)
  • Amortismanlar (+)
  • Vergi ödemesi (+)
  • Temettü Ödemesi (-)
  • Orta/Uzun vadeli kredi itfası (-)
  • Nakit artışı (azalışı) (-)
  • Ticari alacaklar artışı (azalışı) (-)
  • Diğer alacaklar artışı (azalışı) (-)
  • Stoklar artışı (azalışı) (-)
  • Diğer cari aktif artışı (azalışı) (-)
  • Kısa vadeli kredi artışı (azalışı) (+)
  • Ticari borçlar artışı (azalışı) (+)
  • Diğer borçlar artışı (azalışı) (+)
  • Diğer cari pasif artışı (azalışı) (+)
  • İşletme sermayesi ihtiyacı (-)
  • Yatırımlar
  • Kapasite artırıcı yatırımlar (-)
  • İdame/yenileme yatırımları (-)
  • Orta/Uzun vadeli kredi (+)
  • Kıdem tazminatı karşılığı (+)
  • Nakit sermaye artırımı (+)

=NAKİT AKIMLARI

Üretim yönetimi hakkında bilgi almak için: Üretim Yönetimi Nedir, Amacı, Kapsamı ve Faydaları Nelerdir?

Emsal Değeri Yöntemi

  • Emsal değer (benzer alım satımlar), gerçek bedeli bilinmeyen veya bilinemeyen bir varlığın, satılması durumunda benzerlerine göre sahip olacağı değer olarak tanımlanabilir.
  • Değerlenecek varlığa emsal teşkil edecek benzer bir varlığın piyasada alınıp satılması durumunda, piyasada oluşan değer baz alınarak bir değer tespiti yapılabilir. Tespit edilen değer emsal değer olarak adlandırılmaktadır. Emsal değer yöntemi gayrimenkullerin alınıp satılmasında daha çok kullanılan bir yöntemdir.
  • Emsal değere göre bir bina ya da arsanın değeri, binanın ya da arsaya emsal teşkil edebilecek, çevresinde bulunan benzer bina ve arsaların en son alım satım fiyatları dikkate alınarak hesaplanmaktadır.

Net Aktif Değeri Yöntemi

  • Net aktif değer, en basit şekilde varlıkların cari piyasa koşullarında satılmaları durumunda elde edilebilecek nakit miktarı olarak tanımlanabilir. Varlıkların elde tutulmayıp, normal koşullar altında satılmaları durumunda sağlanacak gelirlerden, yapılan giderlerin çıkarılması ile net aktif değere ulaşılmaktadır. Diğer bir anlatımla, varlıkların tarihi maliyetlerinin cari değerlere dönüştürülmesiyle bulunmaktadır.

Net aktif değer (NAD);

NAD=AD – BD

AD: İşletmenin aktiflerinin piyasa değeri, BD: İşletmenin borçlarının piyasa değeri.

Piyasa Değeri – Defter Değeri Yöntemi

  • Şirket Değeri=Seçilen Sektörün veya Piyasanın Ortalama PD/DD Oranı * Şirketin Defter Değeri (Öz Sermaye)

Ekspertiz Değeri Yöntemi

  • Ekspertiz değerinin diğer bir tanımı; “Şirket varlıklarının, ilgili uzmanlar tarafından varlıkların yaşları, kapasiteleri, teknolojileri, benzer varlıkların piyasa değerleri gibi faktörler göz önüne alınarak belirlenen değerdir” şeklinde tanımlanmıştır.
  • Eksper, bilgi ve uzmanlığı nedeniyle görüşüne başvurulan kişidir. Değer tespitine konu varlığın rayiç değerin eksperler tarafından tespit edilmesinde ulaşılan değer, ekpertiz değerdir. Şirket açısından ekspertiz değer, sabit varlıkların piyasa fiyatları ile elden çıkarılması halinde elde edilecek değerdir. Ekspertiz değeri yöntemi firmanın piyasa durumunu, ürünlerini veya yönetimin becerilerini dikkate almaz. Bu yöntem daha çok varlık satışı olduğunda başvurulmaktadır.

Amortize Edilmiş Yenileme Değeri (Yeniden Değerlenen Net Aktif Yöntemi)

  • Yeniden değerlenen özvarlık değerleme yöntemi, özvarlık değeri yönteminden elde edilen bir yöntem olup, varlıkların tarihi maliyetlerinin cari değerlere dönüştürülmesi işleminden oluşmaktadır. Cari değerlere dönüştürülen varlıklar işletmenin değerini, varlıklardan borçların çıkarılması ile özvarlığın değeri belirlenmektedir. Yöntemi, özvarlık (net aktif) değeri yönteminden ayıran temel nokta, varlıkların tarihi maliyetlerinden cari değerlere yükseltilme olgusudur.

Temettü Verimi Yöntemi

  • Kâr dağıtımının hisse senetleri degeri üzerinde etkili oldugu ve hisse senedinin bugünkü değerinin, beklenen temettülerin bugünkü değerine eşit olacağı kabul edilmektedir.
  • TV == Hisse Başına Ödenen Temettü / Hisse Senedi Piyasa Değeri

PO: Hisse senedi değeri

DT: Elde edilmesi beklenen temettü geliri

TV: Temettü verimi.          

Piyasa Kapitalizasyon Değeri Yöntemi

  • Hisseleri borsada işlem gören şirketlerin hisselerinin piyasa değeri ile hisse adedinin çarpımıyla bulunan değer piyasa kapitalizasyon değeridir (PKD).

Defter Değeri Yöntemi

  • Defter değeri (muhasebe değeri), belirli bir tarihte, tarihi değerle kayıtlı varlıkların muhasebe kayıtlarına göre belirlenmiş değeridir.       

Arbitraj Fiyatlama Modeli (Arbitrage Pricing Model-APM)

  • Arbitraj Fiyatlama Modelinde menkul kıymet getirisinin sektördeki ve piyasadaki faktörler tarafından oluşturulduğu ve getiri ile risk arasında pozitif ilişkinin varlığı kabul edilir. Bu faktörler gayri safi milli hasıla, enflasyon, para arzı, faiz gibi değişkenlerdir. Menkul kıymet sayısı arttıkça sistematik olmayan risk düşecek, fakat sistematik risk değişmeyecektir. Menkul kıymetin getirisi, risksiz faiz oranı ile değişken faktörlere göre menkul kıymetin taşıdığı risklerin toplamı olarak ifade edilmektedir.

Fiyat/Kazanç Oranı Yöntemi

  • Fiyat/Kazanç (F/K) oranı (Price/Earnings Ratio), işletmenin her 1 TL’lik hisse senedi başına düşen net kârına karşılık, yatırımcıların kaç TL. ödemeye razı olduklarını gösteren bir orandır.
  • “Fiyat/Kazanç oranı bir şirket hissesinin piyasada oluşan fiyatının hisse başına elde edilen net kâr miktarına (veya şirket piyasa kapitalizasyon değerinin şirketin vergi sonrası net kârına) oranıdır. Değerleme yapılacak şirket için, şirketin kendi oranı ve/veya benzer şirketlerin ortalaması ile Şirket hisselerinin nominal değeri çarpılarak şirket değerine ulaşılır.”

Fiyat/Nakit Akım Oranı Yöntemi

  • F/NA=Hisse Senedi Piyasa Fiyatı / Hisse Senedi Başına Nakit Akım 

Diğer bir ifadeyle F/NA oranı;

  • F/NA=Hisse Senedi Piyasa Fiyatı / Hisse Başına Düşen Nakit Akımı (Net Kâr+Amortisman)
  • Şirket Değeri=Seçilen Sektörün veya Pazarın Ortalama F/NA Oranı * Şirket Nakit Akımı
  • F/NA oranının diğer bir tanımı şöyledir: “Bir şirketin değerini belirlerken başka şirketlerin verilerinden yararlanabilen bir metoddur. Fiyat/Nakit Akımı Oranı, bir şirketin piyasada oluşan hisse fiyatının şirketin hisse başına düşen nakit akımına oranıdır. Karşılaştırma yapılacak olan şirketin verileri ile bir veya birkaç oran belirlenir ve değerleme yapılacak şirketin nakit akımıyla çarpılarak bir değere veya değer aralığına ulaşılır.”

Bu yazımızda siz kıymetli okuyucularımız için şirket değeri nasıl belirlenir konusunu ele aldık. Umarız sizler için yararlı ve bilgi verici bir içerik olmuştur.

Author

Write A Comment